İran’da yaşanan çatışmaların ardından küresel enerji piyasalarında yükselen petrol ve doğal gaz fiyatları, Avrupa genelinde olduğu gibi Avusturya’da da ekonomik dengeleri etkilemeye başladı. Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (WIFO) ekonomisti Franz Sinabell, artan enerji maliyetlerinin üretim ve lojistik süreçlerini doğrudan pahalı hale getirdiğini belirterek, bunun kısa süre içinde market fiyatlarına yansıyacağını ifade etti.
Uzman değerlendirmelerine göre, fiyat artışlarının ilk etapta özellikle yağ, un, tereyağı ve süt ürünleri gibi temel gıda kalemlerinde görülmesi bekleniyor. Enerjiye yoğun bağımlılığı olan bu ürün gruplarında maliyet baskısının daha hızlı hissedileceği belirtilirken, zamanla bu artışın diğer tüm ürün kategorilerine yayılabileceği öngörülüyor. Ancak artış oranının ne seviyeye ulaşacağı konusunda henüz net bir tahmin yapılamıyor.
Öte yandan yerel üretim avantajına sahip ürünlerin, küresel piyasalara daha az bağlı olması nedeniyle nispeten sınırlı etkilenebileceği ifade ediliyor. Özellikle Avusturya’da yetiştirilen elma gibi ürünlerin fiyatlarında daha düşük oranlı artışlar bekleniyor.
Enerji maliyetlerindeki yükseliş yalnızca taşımacılığı değil, üretimin tüm aşamalarını etkiliyor. Gıda üretiminde kritik öneme sahip öğütme, soğutma ve depolama süreçlerinin yüksek enerji tüketimi gerektirmesi, üreticilerin maliyetlerini ciddi şekilde artırıyor. Ayrıca buğday ve kolza gibi tarım ürünlerinin biyoyakıt üretiminde kullanılması ihtimali de arzı daraltarak fiyatların yukarı yönlü baskılanmasına neden oluyor.
Bununla birlikte küresel ölçekte yeni bir gübre krizi riski de gündemde. Dünya gübre üretiminin önemli bir bölümünün Orta Doğu’da gerçekleşmesi nedeniyle, bölgedeki çatışmalar üretim ve tedarik zincirini sekteye uğratıyor. Artan gübre ve dizel maliyetleri karşısında zorlanan çiftçiler, üretim maliyetlerini dengeleyebilmek için devlet desteği talep ediyor.
Ekonomistler, önümüzdeki süreçte enerji piyasalarındaki gelişmelerin gıda fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam edeceği görüşünde birleşiyor.
Merak Edilenler (SSS):
Gıda fiyatları ne zaman artacak?
Uzmanlara göre ilk zam dalgası kısa süre içinde, özellikle temel ürünlerde hissedilebilir.
En çok hangi ürünler etkilenecek?
Yağ, un, tereyağı ve süt ürünleri gibi enerjiye bağlı üretim kalemleri ilk sırada yer alıyor.
Yerel ürünler de zamlanacak mı?
Evet, ancak küresel ürünlere göre daha sınırlı artış bekleniyor.
Gübre krizi neden önemli?
Gübre üretimindeki aksama, tarımsal üretimi düşürerek uzun vadede gıda fiyatlarını daha da artırabilir.
